Giới thiệu tổng quan về Tháp Hòa Lai Ninh Thuận
Tháp Hòa Lai là cụm tháp Chăm cổ được xây dựng vào cuối thế kỷ VIII, đầu thế kỷ IX dưới thời vương quốc Panduranga. Đây được xem là một trong những quần thể tháp Chăm lâu đời nhất, đánh dấu giai đoạn hình thành phong cách kiến trúc Hòa Lai – tiền đề cho nghệ thuật Champa phát triển về sau.
Vị trí
Địa chỉ: Quốc lộ 1A, thôn Ba Tháp, Bắc Phong, Thuận Bắc, Ninh Thuận.
Quần thể tháp Hòa Lai (còn gọi là Ba Tháp) nằm ngay bên Quốc lộ 1A, cách trung tâm thành phố Phan Rang – Tháp Chàm khoảng 15km về phía Bắc. Nhờ vị trí thuận lợi, du khách có thể dễ dàng ghé thăm di tích này trong hành trình khám phá Ninh Thuận.
Lịch sử hình thành Tháp Hòa Lai
Cụm tháp được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ VIII – đầu thế kỷ IX, dưới triều vua Harivarman I. Ban đầu, Hòa Lai gồm ba tháp chính: tháp Bắc, tháp Giữa và tháp Nam. Theo dòng chảy thời gian và những biến động lịch sử, tháp Giữa đã bị sụp đổ, hiện chỉ còn hai tháp đứng vững với dáng vẻ cổ kính, trầm mặc.
Qua nhiều đợt khai quật và nghiên cứu khảo cổ, đặc biệt trong các giai đoạn 2005 và 2012–2016, nhiều hiện vật giá trị như tượng thờ, phù điêu và bia ký đã được phát hiện. Những tư liệu này góp phần khẳng định vai trò quan trọng của tháp Hòa Lai trong tiến trình phát triển kiến trúc và tín ngưỡng Champa thời kỳ đầu.
Giá trị văn hóa – kiến trúc đặc sắc
Tháp Hòa Lai là minh chứng tiêu biểu cho giai đoạn đầu của nghệ thuật kiến trúc Chăm Pa. Công trình thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng Ấn Độ giáo và yếu tố bản địa, với hình khối vững chắc, đường nét mộc mạc nhưng đầy tinh tế.
Không chỉ mang giá trị nghệ thuật, quần thể tháp còn là không gian tâm linh linh thiêng của người Chăm cổ. Các phù điêu, tượng thờ và hoa văn trang trí phản ánh rõ thế giới quan, đời sống tín ngưỡng và trình độ thẩm mỹ cao của một nền văn minh từng rực rỡ.
Ý nghĩa tên gọi “Hòa Lai” và nguồn gốc lịch sử
Tên gọi “Hòa Lai” xuất phát từ địa danh hành chính thời nhà Nguyễn. Trong giai đoạn Ninh Thuận từng được sáp nhập vào Khánh Hòa (1888–1901), vùng đất này mang tên Hòa Lai và được dùng để định danh cụm tháp cổ.
Mặc dù tên gọi xuất hiện muộn hơn thời điểm xây dựng tháp hàng thế kỷ, nhưng “Hòa Lai” dần trở thành thuật ngữ quen thuộc trong nghiên cứu khảo cổ, dùng để chỉ phong cách kiến trúc Champa tiêu biểu của thế kỷ IX.
Cách di chuyển đến Tháp Hòa Lai thuận tiện
Nhờ nằm ngay trên trục Quốc lộ 1A, việc di chuyển đến tháp Hòa Lai Ninh Thuận khá dễ dàng:
Xe máy: Từ trung tâm Phan Rang, chạy theo Quốc lộ 1A hướng Bắc khoảng 15km, thời gian di chuyển chừng 20–25 phút.
Ô tô: Tuyến đường rộng, dễ đi, phù hợp cho xe du lịch và gia đình, thời gian di chuyển khoảng 20 phút.
Taxi: Phù hợp cho nhóm đông hoặc du khách không quen đường, chi phí linh hoạt theo quãng đường.
Nét đặc sắc trong kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc
Tháp Hòa Lai mang phong cách kiến trúc Champa thời kỳ đầu, nổi bật với kết cấu hình khối vững chắc, cân đối và giàu giá trị biểu tượng.
Kết cấu tháp: Tháp có thân vuông, thu nhỏ dần lên phía trên, tạo cảm giác uy nghi và bền vững. Hệ thống cột ốp, cửa vòm nhọn và bố cục đối xứng thể hiện trình độ xây dựng cao của người Chăm cổ.
Chất liệu xây dựng: Toàn bộ công trình được xây bằng gạch nung đỏ, không sử dụng vữa kết dính nhưng vẫn bền bỉ qua hơn 1.000 năm. Một số chi tiết trang trí sử dụng đá sa thạch, tạo điểm nhấn thẩm mỹ.
Hoa văn điêu khắc: Các họa tiết như chim thần Garuda, mặt Kala, hoa lá cách điệu được chạm khắc tinh xảo trên thân và mái tháp, phản ánh đậm nét tín ngưỡng Hindu và bản sắc văn hóa Chăm.
Tháp Hòa Lai có gì hấp dẫn du khách?
Tháp Hòa Lai không chỉ là di tích lịch sử mà còn là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích khám phá và nhiếp ảnh.
Check-in sống ảo: Những bức tường gạch cổ rêu phong, mái tháp vươn cao giữa nền trời xanh tạo nên khung cảnh đầy chất nghệ thuật, phù hợp cho ảnh du lịch, ảnh thời trang hay ảnh cưới.
Khám phá văn hóa – lịch sử: Mỗi viên gạch, mỗi họa tiết tại tháp đều ẩn chứa câu chuyện về đời sống tâm linh và nghệ thuật của người Chăm xưa, mang đến trải nghiệm tìm hiểu văn hóa sâu sắc cho du khách.
Gợi ý điểm tham quan gần Tháp Hòa Lai
Sau khi tham quan tháp Hòa Lai, du khách có thể kết hợp khám phá nhiều điểm đến hấp dẫn khác trong khu vực như làng gốm Bàu Trúc, làng dệt Mỹ Nghiệp, tháp Po Klong Garai hay bãi biển Ninh Chữ để có hành trình trọn vẹn.
Tháp Hòa Lai là dấu ấn sống động của một nền văn minh Champa rực rỡ, nơi quá khứ vẫn hiện hữu qua từng viên gạch cổ. Đây chắc chắn là điểm dừng chân không thể bỏ lỡ trong hành trình khám phá Ninh Thuận.
